Menopoz bir hastalık değildir!

Menopoz döneminde kadınların %70-80 i azalan kadınlık hormonu nedeniyle sıcak basması ve buna eslik eden bir takım şikayetler yasamaktadır. Tüm Dünya’da olduğu gibi ülkemizde de özellikle son yıllarda menopozla ilgili çok sayıda yazı yazılmış ve birçok uzman, kadınların bu dönemi daha sağlıklı, rahat ve huzurlu geçirmesi amacıyla bilinçlendirme yoluna gitmiştir.

Olası problemlere karşı bilinçlendirmek her zaman için doğru bir yaklaşımdır. Ancak menopozun bir hastalık gibi algılanmasına neden olarak kadınları korkutmak, moral bozmak bir o kadar yanlış ve gereksizdir. Eğer menopoz bir hastalıkmış gibi ifade edilirse, tüm kadınların 50′li yaşlara gelince hastalanması gibi son derece yanlış bir olgu ortaya çıkar. Bu da bütünüyle yanlıştır. Menopoz son derece doğal kadın vücudunun doğurganlığının sonlandığı, adet görmenin ortadan kalktığı ve kadın vücudu için gerekli bir dönemdir. Çünkü bir kadın 50′li yaşlardan sonra doğum yapacak olursa, bu doğum hem bebek hem de anne için çok büyük riskler taşır. Bunun da ötesinde bebek anneye en azından 7 yıl mutlak bağımlıdır. Bu nedenle doğa kadının doğurganlığını, kadın ömrünü de göz önüne alarak sınırlandırmıştır. Üstüne üstlük menopoz yaşının ileri yaslara kayması, meme kanseri riskini de artırmaktadır. Bunun gibi pek çok nedenden ötürü annenin doğurganlık yaşı doğa tarafından sınırlandırılmıştır. Bu sınırlandırma yaşı menopozdur.

Menopozda azalan nedir?

Menopozda esas problem, ‘östrojen eksikliği’ değil ‘östrojen eksikliğinin neden olduğu belirtilerdir’ dolayısıyla tedavi, eksikliğin neden olduğu belirtileri ortadan kaldırmaya yöneliktir.

İnsan vücudunda cinsiyet hormonları zamanla azalır ve zaten de azalmalıdır. Çünkü yaş ilerledikçe cinsiyet hormonuna olan ihtiyaç da azalır. Dolayısıyla dışarıdan bu doğal azalmaya karşı hormon takviyesi yapmak kişiye yarardan çok zarar getirebilmektedir.

ABD menopozda hormon kullanımım kısıtladı

FDA (ABD Gıda ve İlaç Dairesi) 2003 yılından itibaren menopozda kullanılan hormonların kutu üstlerine büyük ve okunaklı olacak şekilde uyarı notu konulmasını istemiştir. Bu notta; eskiden sanıldığının aksine, hormon kullanımının kalp damar hastalıklarından korumadığı ve üstüne üstlük kalp krizi, inme, meme kanseri, akut akciğer damar tıkanması ve derin ven tıkanması gibi ölümcül olabilen damarsal sorunlara yol açabileceğini, bu yüzden en düşük dozda ve en kısa süreli olacak şekilde kullanılması gerektiğinin yazılmasını zorunlu hale getirmiştir. FDA 2009 yılında da menopozda hormon kullanımının hafıza bozukluklarına ya da alzheimer hastalığına bir faydası olmadığını, cilt kırışıklıkları için ya da yaşlanma önleyici olarak kullanılamayacağına karar vermiştir. Hormon kullanan kadınların da her 3-6 ayda bir kullanımı devam ettirip ettirmemeyi doktorları ile birlikte gözden geçirmesini istemiştir. Tüm bu uyarılar hemen hemen tüm gelişmiş ülkelerde medya kanalları ile topluma duyurulmaktadır.

Menopozdaki can sıkıcı durum; Sıcak basması

Menopozda asıl şikayet nedeni olan sıcak basması olduğu için tıp ve eczacılık alanında çalışan bilim insanları, belirli bir yaştan sonra görülen bu can sıkıcı duruma karşı koyacak ve herhangi bir sağlık problemine yol açmayacak doğal maddelerin bulunup ilaçlastırılması işine soyunmuşlardır. 2002 yılında Dünya Sağlık Örgütü, yüzlerce yıldır Amerikan yerlileri tarafından kullanılan ve yaklaşık 30 yıldan bu yana Almanya’da bitkisel ilaç olarak eczanelerde bulunan Black Cohosh isimli bir bitkinin ekstresinin ilaçlaştırılmış formunu menopozda sıcak basmalarında hormon yerine kullanılabileceğini yayımlamıştır.

2003 yılında da Avrupa Topluluğu Bitkisel İlaç Değerlendirme Birliği, aynı amaçla Black Cohosh isimli bitkinin ilaç formunda hazırlanmış halinin kullanılabileceğini bildirmiştir. Ancak ilaçlaştırma metodunda ABD bazı kriterler belirlemiş ve her Black Cohosh tableti içinde 1 mg 26 deoksiaktein olması gerektiğini yayımlamıştır.

Bu niteliklere uygun ülkemizde eczanelerde Sağlık Bakanlığı’nca reçetesiz satılabilmesine izin verilmiş olan Remixin adında bir tablet bulunmaktadır. Dahası Remixin, dünyadaki ABD standartlarında üretilmiş ve patent hakkı alınmış (patent no: 2006/35637) tek preparattır.

Türklerden bir buluş

Black Cohosh ile ilgili tüm dünyada çok fazla sayıda araştırma yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. Ülkemizde MikroGen ilaç tarafından geliştirilmiş olan Remixin Tablet ile İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalında, Prof. Dr. Bülent Ergun başkanlığında yapılan bir araştırmada, sıcak basmasını azaltmada menopozda kullanılan hormonlar kadar etkili olduğu saptanmıştır. Daha sonra Doç. Dr. Mesut Oktem tarafından normalde önerilen dozun yarısı ile yapılan, menopozda sıcak basmasını azaltmak için kullanılan antidepresanlar ile karşılaştırmalı bir araştırmada, sıcak basmasını geçirmede yarım dozda bile daha etkili olduğu görülmüş ve dünyanın önde gelen tıp yayınlarından Advences İn Therapy’de bu araştırmalar yayımlanmıştır.

2003 yılından beri ABD’de Illinois Üniverstesi Black Cohosh’un vücuttaki etkilerinin aydınlatılması için Dünya Sağlık Örgütü desteğinde ayrıntılı araştırmalara başlamıştır.

Bu araştırmalarda Black Cohosh tıbbi bitkisinin beyinde bazı antidepresanlara benzer şekilde etkiler oluşturduğu ve bu şekilde sıcak basmalarını geçirdiği sonucuna varilmıştır. Ayrıca üniversite 2008 yılında beyinde sıcak basmalarında rol oynayan ısı regülasyon merkezinde çok güçlü etkiler gösterdiği ve bu etkileri Black Cohosh ekstresi içinde yeni saptanan metilsterotonin maddesinden kaynaklandığını saptamışlardır.

Bu araştırma ABD Kimya derneğinin yayın organı olan Journal of Agricultural and Food Chemistry’de 2008 yılında yayınlanmıştır. Ancak Amerikalı araştırmacılar Black Cohosh’un peşini bırakmamışlar ve Prof. Dr. Nancy Reame başkanlığında, Columbia Üniversitesi ve Michigan Üniversitesinden pek çok bilim insanının birlikte yaptığı bir araştırma ile Black Cohosh içinde bulunan doğal bileşiklerin beyindeki etki ettiği bölgeleri, en ileri görüntüleme metotlarından biri olan pozitron emisyon tomografisi kullanarak göstermişlerdir. Tüm bu araştırmalarda Black Cohosh’un doğrudan beyinde vücut ısısını düzenleyen merkez olan termoregülasyon bölgelerine etki ederek menopozda sıcak basmasını geçirdiği anlaşılmıştır. Ancak araştırmacılar nasıl olup da antidepresanlar gibi yan etki göstermediğini anlamak için araştırmalarına devam etmektedirler.

Black Cohosh aynı zamanda kemik koruyucu, yani osteoporozdan koruyucu etkilere de sahiptir. Bunun yanı sıra meme dokusunda habis hücre oluşumunu engellemekte olduğu, bir çok araştırma sonucunda gösterilmiştir. Black Cohosh sadece sıcak basmalarını gidermekle kalmayıp, ağrılı adet ve adet öncesi gerginlik durumlarında da kadınların en önemli yardımcısıdır.

Black Cohosh tabletlerine dikkat! Hepsi aynı değil

Ancak burada önemle üzerinde durulması gereken bir diğer konu, içinde Black Cohosh olan her tabletin bu faydaları göstereceği beklenmemelidir. Özellikle Sağlık Bakanlığı onayı olmayan Black Cohosh tabletleri Avusturalya gibi bazı ülkelerde çok ciddi yan etkiler ortaya çıkarmıştır. Bu tür tabletler incelendiğinde, Black Cohosh’a ek olarak pek

çok bitki ekstresinin de tabletlerde bulunduğu ve bu kadar çok maddenin çok zararlı sonuçlara yol açabileceği bildirilmiştir. Pek çok batı ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de kadınların çok büyük bir bölümü menopozda doktorların hormon reçete edeceğini düşünerek rutin doktor kontrolüne gitmemektedir. Ancak artık doktorların elinde hormon dışında, doğal ve etkili tedavi metotları da bulunmaktadır. Kadınlar bu sıcak basması dönemlerini doktorları ile birlikte doğal yöntemler kullanarak rahatlıkla geçirebilirler. Dahası, sağlıklı bir kadın, eczacısına danışarak da, içinde 1 mg 26 deoksiaktein içeren Black Cohosh tabletlerini de kullanabilir.

Özellikle 1990′lı yılların başında menopoz dönemi şikayetlerinin giderilmesi amacıyla önerilen hormon ilaçlarının meme kanseri riskini arttırdığı ve kalp damar sistemine koruyucu etkisi olmadığı birçok bilimsel yayınla kanıtlanmış olması nedeniyle günümüzde özellikle yurtdışında hormon ilaçlarının kullanımı belirgin bir şekilde azalmıştır.

Hormon kullanımı azaldıkça meme kanseri azalıyor

Amerikan Kanser Birliğinin yayın organı olan Jurnal of Oncology’öe 2006 yılında yayımlanan bir raporda, menopozda hormon kullanımının azalmasına bağlı meme kanseri görülme oranında azalma olduğu bildirilmiştir. Benzer olarak da 2009 yılında Avrupa Kanser dergisinde yayımlanan bir raporda benzer sonuçların olduğu gözlenmiştir. Bu rapor, İngiltere Kanser Araştırmaları istatistiki Bilgiler Servisinin sağladığı verilere göre özellikle 50-59 yaş grubunda 1999 yılından itibaren ve 60-64 yaş grubunda 2003 yılından itibaren menopozda hormon tedavisinin azalmasına bağlı olarak meme kanseri vakasında düşüş gözlenmiştir. Yine bu sebebe bağlı olarak 1999-2005 yılları arasında 50-59 yaş grubundaki risk oranı %14 azalma göstermiştir.

Sonuç olarak menopozun doğal bir olay olduğu unutulmamalıdır ve doğal bir olayın da günümüzde doğal bir tedavisi olduğunun bilinmesi önemlidir. Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de hormon tedavilerinin olumsuz sonuçları nedeniyle bitkisel ilaçlara olan ilgi artmıştır.

Unutulmamalıdır ki, menopoz sağlığı önemlidir. Bu dönemde kilo almamaya gayret etmek, egzersiz yapmak, kalsiyum ve vitamin D kullanmak mutlak gereklidir. Tüm bu yazılan basit uygulamalara dikkat edildiği takdirde, menopoz dönemi kadınların gerçek ikinci baharları olacaktır.